Damian Mucha, prezes Regionalnej Izby Gospodarczej Pomorza, w rozmowie z „Expressem Biznesu” podsumowuje ubiegły rok i mówi o wyzwaniach w 2023: cyfryzacji, rosnących cenach energii, czy OZE.

Spotykając się na początku nowego roku, trudno nie zapytać o to, jaki dla pomorskiej Regionalnej Izby Gospodarczej był rok 2022?

Rok 2022 dla nas, jaki dla wielu organizacji i firm, był czasem wyzwań. Wychodzenia z okresu pandemicznego, który ciężko nas doświadczył w zakresie funkcjonowania, w obszarze realizacji projektów, które są osią naszego działania. Praca zdalna i brak bezpośrednich kontaktów był problemem, dlatego cieszymy się, że rok 2022 był lepszy i bardziej produktywny. Staraliśmy się być obecni w wielu obszarach, które wspierają tworzony przez nas od 15 lat ekosystem biznesu na Pomorzu , aby pomóc rozwijać się małym i średnim przedsiębiorstwom. Rozwijaliśmy obszar internacjonalizacji, wspierania eksportu, nie tylko w obszarze projektu Pomorskiego Brokera Eksportowego, którego jesteśmy partnerem, ale także działań komercyjnych. Poszukiwaliśmy nowych rynków, a także prowadziliśmy działania doradcze dla naszych firm i badania w obszarze możliwości nowych skróconych łańcuchów dostaw. Z dużą intensywnością rozwijaliśmy usługę legalizacji dokumentów handlowych i eksportowych, która jest naszą nową kompetencją.

Rok 2022 to także zarządzanie i rozwijanie pierwszego w Polsce Klastra Technologii Wodorowych. Energetyka, dekarbonizacja przemysłu to są elementy, które nas interesują i oceniamy je jako ważne dla gospodarki. Mamy już prawie 60 firm w klastrze. Udało nam się, z sukcesem zorganizować w październiku ubiegłego roku, kolejną, już międzynarodową konferencję PCHET w Gdyni.

Trzeci element, który był w ubiegłym roku dla nas istotny i cieszymy się, że w 2023 roku dojdzie do jego realizacji, to projekt Pomorskiego Hubu Innowacji Cyfrowych (PDIH), którego liderem jest Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna, a my jesteśmy jednym z partnerów. Projekt otrzymał dofinansowanie z Komisji Europejskiej i w połowie 2023 roku wejdzie w fazę realizacji. Jesteśmy odpowiedzialni za realizację audytów cyfryzacji dla firm sektora MŚP (małe i średnie przedsiębiorstwa – dop. red). Stanowi to ważny obszar, bo właśnie w cyfryzacji małych i średnich przedsiębiorstw widzimy szansę na wzrost produktywności naszych firm. W tej przestrzeni w firmach drzemią ogromne rezerwy, co potwierdzają statystyki Eurostatu. Produktywność polskich firm jest cały czas znacząco niższa niż średnia unijna. Chcemy pomóc w obszarze cyfryzacji budując przewagę konkurencyjną i chcielibyśmy tej wiedzy, doradztwa i szkoleń, dzięki naszym ekspertom – dostarczyć przedsiębiorcom.

Cyfryzacja. Na co warto zwrócić uwagę w tej przestrzeni?

W tym obszarze mamy do czynienia z rzeczywistością dwóch prędkości. Korporacje i duże instytucje doskonale sobie radzą i tam szukają możliwości poprawy efektywności swojego działania. Okres pandemii to unaocznił, pokazał, że z wielu elementów można było zrezygnować, usprawnić i przestać ponosić niepotrzebne koszty.

Jeśli natomiast chodzi o małe i średnie przedsiębiorstwa, które są przede wszystkim członkami RIGP, to często spotykamy się z sytuacją, że świadomość i bieżące wyzwania przedsiębiorców nie pozwalają im sięgać i zrozumieć istotnej różnicy pomiędzy informatyzacją, a cyfryzacją procesów i przez to nie są w stanie wejść na wyższy poziom oszczędzania zasobów – energii, pracy, czy zwiększenia efektywności w pracy poprzez instrumenty, które zwiększają produktywność. W typowej działalności produkcyjnej jest to trochę łatwiejsze, ale na pograniczu usług czy, handlu działa się trudniej, gdzie firmy o dużym potencjale finansowym mają zdolność i możliwości inwestycyjne w zakresie cyfryzacji, korzystając już np. z rozwiązań opartych o sztuczną inteligencję

Podczas spotkań z małymi i średnimi przedsiębiorstwami, a także samorządami zauważyliśmy, że pracują one w dwóch, trzech rzeczywistościach. Papierowej, cyfrowej i mieszanej, co powoduje trudności w zarządzaniu i funkcjonowaniu na rynku w kontakcie m.in. z klientami. Nie zależy nam na wdrażaniu wielkich systemów informatycznych, a raczej na początek o audyt gotowości do cyfryzacji firmy , a co za tym idzie pokazanie co przedsiębiorcy, na danym etapie rozwoju, naprawdę jest potrzebne. Chcemy także proponować rozwiązania, które już się sprawdziły.

Cyfryzacja w dzisiejszych czasach jest obowiązkiem w konkurowaniu z innymi. W tej chwili w Polsce nie jesteśmy już w dużej skali w stanie konkurować kosztami pracy, bo te z roku na rok rosną i nie ma już w tym zakresie wielkich rezerw. Nasi przedsiębiorcy gwarantują, także zagranicznym partnerom produkty, usługi dobrej jakości, ale jeśli myślimy o konkurencyjności, to trzeba szukać przewag nie w kosztach pracy, a w specjalizacji produkcji, usług, a cyfryzacja jest narzędziem, które pozwoli wejść na wyższy poziom i odgrywać istotniejszą rolę na rynku, unijnym przede wszystkim. Dla pomorskich firm przyszłością są w naszej ocenie nowoczesne technologie.

Jednym z problemów, które w ostatnim czasie dotknęły przedsiębiorców są wysokie ceny energii. Czy macie dużo takich sygnałów wśród firm, które zrzesza Izba?

Tak. Praktycznie od drugiego półrocza ubiegłego roku otrzymujemy szereg sygnałów, bo firmom kończyły się umowy i były problemy z pozyskaniem nowych ofert, a te które były, to koszty energii były nawet kilkukrotnie wyższe. Naszą rolę jest tłumaczenie różnych rozwiązań związanych z zakupem energii, audytów energetycznych z wykorzystaniem Towarowej Giełdy energii. To są instrumenty, które mogą pomóc, bo teraz tylko długoterminowe umowy, realizowane w grupach zakupowych, które wspieraliśmy, mogą częściowo uchronić przed podwyżkami energii. Promujemy także odnawialne źródła energii, tym bardziej że możliwości jest coraz więcej.

Wspomniał Pan o odnawialnych źródłach energii. Sejm obecnie zajmuje się ustawą o elektrowniach wiatrowych na lądzie, rząd od lutego uruchamia dotacje dla spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych na fotowoltaikę. Jak Pan ocenia te działania?

Widzimy po doświadczeniach naszych zachodnich sąsiadów, którzy promują i wspierają energię odnawialną od kilkunastu lat, że to dobry kierunek, który odniósł skutek. Ilość zielonej energii, która jest niezbędna, a do której musimy dążyć, sprawia, , że pieniądze zainwestowane, są jednymi z lepiej wydanych.. Tworzenie mniejszych wspólnot, które są autonomiczne energetycznie, to jest często odpowiedź na niedomaganie zawodowej energetyki w Polsce. Szczególnie na Pomorzu, gdzie tak naprawdę nie mamy źródeł, a los i horyzont czasowy potencjalnej elektrowni atomowej jest niepewny i odległy. tempa nabierają inwestycje offshore, z których uzyskamy spory wolumen zielonej energii. Istotnym elementem w pozyskiwaniu źródeł energii odnawialnej są także projektowane zmiany nowelizacyjne ustawy 10 H*. Ważnym zadaniem, które stoi przed polską administracją jest rozbudowa sieci elektroenergetycznych, których źródłom finansowania mogą być środki z Krajowego Planu Odbudowy. Mamy duży deficyt jeśli chodzi o zdolności przyłączeń i to nie tylko dla generacji z wiatru ale już obecnie dla farm PV Potrzebujemy dużych środków i szybkich decyzji, w innym wypadku nie da się rozwiązać tego problemu kompleksowo.

Nowelizacja ustawy 10 H

Przepisy nowelizacji zakładają, że lokalne społeczności będą mogły zdecydować o zasadach lokalizowania nowych inwestycji dotyczących lądowych elektrowni wiatrowych. Dotyczyć to będzie także dalszego rozwoju budownictwa mieszkalnego w sąsiedztwie tych elektrowni. Jednocześnie nowe przepisy gwarantują mieszkańcom gmin, które zdecydują się uwolnić lokalizację okolicznych terenów pod zabudowę nowej infrastruktury wiatrowej, maksymalizację bezpieczeństwa eksploatacji tej infrastruktury. Ponadto, inwestorzy są zobowiązani do wykorzystania najnowszych technologii, co minimalizuje oddziaływanie elektrowni na środowisko.

Rozmawiał Dawid Majakowski, foto Maja Dybuk