Z Bartoszem Szmajchel, ekspertem w dziedzinie OZE rozmawiamy o szansach i niepokojach związanych z energią odnawialną, szczególnie słoneczną. Z jednej strony jest lepiej, z drugiej jeszcze dużo do zrobienia, zwłaszcza przez polski rząd.

Jak na przestrzeni ostatnich lat zmieniała się polityka fotowoltaiczna w Polsce?

Polityka zmieniła się znacząco. Pamiętam jak sześć lat temu ludzie nie potrafili dobrze wymówić słowa fotowoltaika. To było coś abstrakcyjnego dla nich. Dzisiaj jest zupełnie inaczej. Dzięki programom Mój prąd ludzie zaczęli się z większym zainteresowaniem przyglądać korzyściom płynącym z instalacji fotowoltaicznych. Prawda jest jednak taka, że gdyby nie przepisy Unii Europejskiej i pieniądze na te źródło energii, to najprawdopodobniej Polska byłaby w szczerym polu. UE zobligowało kraje członkowskie do wprowadzenia, wykorzystywania OZE (Odnawialne Źródła Energii),dzięki temu zainteresowanie zwiększyło się. Ludzie zaczęło szukać informacji na ten temat, edukować się i dostrzegać korzyści jakie mogą płynąć z prądu ze słońca.

Czy można dzisiaj powiedzieć, że energiaze słońca jest najłatwiejszą, najtańsząenergią do uzyskania?

Trudno się nie zgodzić z taką tezą. Sprzyjają temu przepisy. Montaż instalacji jest prosty i można zrobić to stosunkowo szybko, i cieszyć się energią ze słońca. Do 50kWh nie są potrzebne żadne pozwolenia, wystarczy złożyć tylko wniosek do operatora na wymianę tradycyjnego licznika, na dwukierunkowy.

Polacy bardzo chętnie korzystali do tej pory z paneli fotowoltaicznych. Wystarczy wyjechać poza miasto i podziwiać dachy na których są instalacje. Od kiedy mamy boom na prąd ze słońca?

W mojej ocenie to się zaczęło w 2019 roku, kiedy w życie wszedł pierwszy program Mój prąd, dotacja pieniężna, a co za tym idzie możliwość odliczenia instalacji od podatku. Możliwość odliczenia instalacji od podatku, to jeden z czynników zachęcających. Jakie są, były jeszcze? Na popularność instalacji fotowoltaicznych złożyło się kilka czynników. Dotacje w ramach programu Mój prąd, wspomniane ulgi podatkowe, ale także łatwość uzyskania zgody na zamontowanie instalacji. Także ich ceny nie należą do drogich, a montaż jest szybki. Wiele osób, widząc co się dzieje na rynku z cenami prądu od operatora, wolały zainwestować kilkanaście tysięcy złotych i mocno obniżyć swoje rachunki na długie lata. Inwestycja taka zwraca się po kilku latach, od 5 do 7.

Jakie są jeszcze możliwości fotowoltaicznej Polaków? Co jest największym zagrożeniem dla rozwoju tej sieci?

Możliwości są duże. Proszę pamiętać, że mimo boomu i bicia rekordów w uzyskanej mocy, a także liczby instalacji PV na tle Europy i świata wypadamy ciągle słabo. Wiele państw jest dużo bardziej zaawansowana od lat, a co za tym idzie ma więcej instalacji. Dla nas taka sytuacja miała także plusy, gdyż nie powielamy błędów, które im się przydarzyły. Niestety, możliwości to jedno, a zagrożenia to drugie. A te stanowią działania polskiego rządu i ich pomysły ograniczające rozwój farm fotowoltaicznych, tak jak się stało w przypadku wież wiatrowych i szkodliwej zasady 10H. Kolejnym zagrożeniem, a raczej zaniedbaniem obecnego i poprzednich rządów jest infrastruktura energetyczna. Nawet jak będą chęci i pieniądze na rozwiązanie problemu, to potrzeba sporo czasu, aby to zrobić.

Mówiąc infrastruktura ma Panna myśli linie przesyłowe?

To jest największy problem. Niestety przez dziesiątki lat traktowano je po macoszemu. Efekt jest taki, że nie są w stanie “przetransportować” tak dużej ilości wyprodukowanego prądu z OZE. Sieć energetyczna w Polsce jak i na świecie budowana była jednokierunkowo czyli od elektrowni do konsumenta. Dziś przyszłością jest tak zwana energia rozproszona, która nie tylko produkowana jest w dużej elektrowni ale też w małych przydomowych jak i farmach energetycznych. Niestety, modernizacja czy też budowanie nowych sieci jest bardzo kosztowna i pracochłonna tak więc dużo szybciej przybywa nowych instalacji fotowoltaicznych niż powstaje Głównych Punktów Zasilających czy linii energetycznych. Bez poważnego zajęcia się tym problemem, a także budową magazynów energii, przy szybko rozwijających się odnawialnych źródłach energii, nie będziemy mogli w pełni? nich korzystać. Dziś jest czas na to aby zmienić sposób myślenia na temat biznesu energetycznego.

Jak Pana zdaniem dostępność taniej energii będzie wyglądała w Polsce i Europie za10 lat?

Za kilkanaście lat świat będzie bazował na prądzie. Systemy fotowoltaiczne jak to bywa z technologią będą coraz mniejsze, lżejsze, tańsze i bardziej wydajne. Już dziś wprowadzane są przepisy, które nakazują aby budynki użyteczności publicznej i przemysłowe miały fotowoltaikę. Dążymy do tego aby każde gospodarstwo było samowystarczalne. Należy jednak pamiętać, że fotowoltaika to za mało. Bezpieczeństwo energetyczne gwarantuje mix energetyczny i magazyny energii. Na dzień dzisiejszy jesteśmy w stanie wytworzyć dużo energii, ale jeszcze raczkujemy w możliwości jej magazynowania na czas kiedy OZE nie działa.

Dlaczego energia odnawialna, korzystanie z jej ma tak duże znaczenie?

Trudno dyskutować z kryzysem klimatycznym, który mamy. Zmianami, które dotykają milionów ludzi na całym świecie. Według badań Instytutu Gospodarki i Pokoju w 228 krajach i terytoriach, obecnie 750 milionów ludzi cierpi w wyniku niedoboru żywności, a prawie dwa razy tyle, 1,4 miliarda w 83 krajach doświadcza “stresu wodnego, w którym ponad20 procent populacji nie ma dostępu do czystej wody pitnej.
Drugi kryzys, którego jesteśmy świadkami, energetyczny pogłębia potrzebę przychylniejszego spojrzenia w stronę energii odnawialnej. A jeśli dodamy do tego zalety, o których mówiłem wcześniej, czyli wykorzystywanie naturalnych procesów, które nie przyczyniają się do emisji szkodliwych dla środowiska naturalnego substancji, to mówiąc w wielkim skrócie, mamy odpowiedź na pytanie dlaczego korzystanie z energii odnawialnej, ma tak duże znaczenie.

Kryzys klimatyczny i energetyczny, co dla tych obu zjawisk jest częścią wspólną?

Wspólnym mianownikiem jest zanieczyszczenie klimatu. Z roku na rok stajemy się coraz to większym konsumentem elektrycznym, coraz więcej urządzeń jest na prąd: samochody, hulajnogi, rowery, skutery, komputery, smartfony, czy nawet zegarki. To powoduje zwiększenie popytu na prąd, co za tym idzie przy konwencjonalnych metodach jego pozyskiwania, wykorzystaniem węgla. Spalanie czarnego złota w jeszcze większej ilości powoduje rosnące zanieczyszczenia. Kolejnym problemem jest fakt, że obecne elektrownie nie „wyrabiają” się z wyprodukowaniem odpowiedniej ilości prądu, i nie są w stanie przesłać go z powodu złego stanu sieci energetycznych.

Rozmawiał
Dawid Majakowski