Trwają prace Zarządu Województwa Pomorskiego nad opracowaniem Regionalnych Programów Strategicznych (RPS). Do 5 marca można zgłaszać uwagi w ramach konsultacji społecznych.

To, jaki kształt będą miały wypracowane dokumenty, jest niezwykle istotne, ponieważ RPSy będą podstawowym dokumentem określającym kierunki rozwoju regionu, a także punktem odniesienia do opracowania dokumentów angażujących środki finansowe na poziomie województwa w kolejnej perspektywie unijnej (Regionalny Program Operacyjny 2021-27).
Regionalny Program Strategiczny w zakresie gospodarki, rynku pracy, oferty turystycznej i czasu wolnego (Gospodarka 2030), to jeden z pięciu programów, za pomocą których realizowane są założenia Strategii Rozwoju Województwa Pomorskiego 2030. Pełni on równocześnie rolę Regionalnej Strategii Innowacji. Dostępny obecnie w ramach konsultacji społecznych projekt został przygotowany przez Departament Rozwoju Gospodarczego oraz Departament Turystyki Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego we współpracy z ekspertami i praktykami, przedstawicielami samorządów lokalnych i partnerów społeczno-gospodarczych.
Program odzwierciedla najważniejsze trendy globalne w gospodarce, które w coraz większym stopniu wpływają na rozwój lokalnych gospodarek. Szybki rozwój technologii, automatyzacja i cyfryzacja oraz związana z tym zmiana organizacji pracy, globalizacja sektorów gospodarki, nieuchronność zmian klimatycznych, budowanie odporności na nieprzewidziane zjawiska oraz konieczność dostosowania się do zmiennych warunków rynkowych i technologicznych – wymuszają zmiany na rynku pracy, w procesach produkcyjnych, turystyce czy edukacji. Wszystkie te czynniki muszą być wzięte pod uwagę w wyznaczeniu optymalnego kierunku rozwoju pomorskiej gospodarki.
Projekt RPS Gospodarka 2030 koncentruje się na trzech głównych celach. W ramach celu Wysoka pozycja konkurencyjna w dalszym ciągu realizowane będą flagowe projekty Samorządu Województwa Pomorskiego, tj. Invest in Pomerania 2030, mający na celu poprawę efektywności systemu obsługi inwestorów, czy Pomorski Broker Eksportowy 2030, dedykowany firmom, które chcą wyjść na rynki zagraniczne. Ponadto nastąpi kontynuacja przedsięwzięcia Smart Progress, pod nazwą Smart GREEN Progress, które w nowej odsłonie koncentrować się będzie na animacji rozwoju obszarów Inteligentnych Specjalizacji Pomorza oraz klastrów w kierunku gospodarki neutralnej klimatycznie. Ważne będą również nowe przedsięwzięcia, tj. Pomorskie dla talentów, ponieważ dla wzrostu konkurencyjności gospodarek coraz większe znaczenie ma zdolność do pozyskiwania, wspierania i zakorzeniania talentów oraz Pomorskie marki, które będzie służyło wspieraniu identyfikacji i rozpoznawalności tworzonych w województwie produktów i działających w nim przedsiębiorstw.
W ramach realizacji celu Atrakcyjny rynek pracy powstanie Pomorski Broker Zawodowy, którego założeniem jest pozyskiwanie pracowników w zawodach szczególnie deficytowych, a także Pomorskie Obserwatorium Gospodarcze, służące monitorowaniu innowacyjności, gospodarki i rynku pracy. Dokument wskazuje również na potrzebę wspierania kształcenia ustawicznego, rozwoju zawodowego oraz podnoszenia kwalifikacji mieszkańców Pomorza. Ponadto, odnosi się on do następstw spowodowanych starzeniem się społeczeństwa oraz podkreśla konieczność stawienia czoła zmianom demograficznym.
Trzecim celem będzie wypracowanie Inspirującej oferty turystycznej i czasu wolnego. Turystyka, która odpowiada za ok. 6% PKB województwa pomorskiego, została mocno dotknięta przez pandemię. W ramach tego celu będzie realizowanych szereg przedsięwzięć, m.in. budowa tras rowerowych, wyznaczenie szlaków konnych i wodnych, rozwój żeglarstwa i zapewnienie bezpiecznych miejsc kąpieli, czy utworzenie Pomorskiej Platformy Wsparcia Ruchu Turystycznego. Założeniem jest stworzenie kompleksowej, całorocznej oferty turystycznej i czasu wolnego wraz z systemowym wsparciem rozwoju infrastruktury w oparciu o wyróżniki regionalne oraz aktualne kierunki rozwoju turystyki.
Program Gospodarka 2030 koncentruje się ponadto na konieczności wykorzystania zróżnicowanego potencjału lokalnych przedsiębiorstw do adaptacji do nowych trendów w sposób uwzględniający regionalne potrzeby. Istotne jest też kształtowanie przyszłości w oparciu o nowe technologie i dążenie do wzmocnienia kompetencji w tym zakresie, a także wykorzystanie wzrastającej roli technologii kosmicznych i satelitarnych. RPS kładzie również nacisk na rozwój energetyki w obszarze OZE, offshore i energetyki wodorowej. Ogromną wagę przykłada się także do rozwoju branż powiązanych z gospodarką morską, które mają dla regionu strategiczne znaczenie. Nie należy zapominać również o tym, że wartością rozwoju gospodarczego Pomorza jest też wzmacnianie potencjału ekonomicznego i samodzielności finansowej jak największej liczby mieszkańców Pomorza, a także budowanie partnerstw, kreowanie klimatu zaufania i współpracy w regionie.
Kluczową kwestią dla realizacji założeń RPS Gospodarka 2030 jest, oczywiście, fundament finansowy. W tym kontekście z dużym niepokojem obserwujemy proces przygotowania przez rząd Umowy Partnerstwa, czyli dokumentu określający-ego, w co Polska zainwestuje fundusze europejskie na lata 2021-2027.

Opracowanie własne, ilustracje: designed by Upklyak and Vectorpouch – Freepik.com

Niestety, wiele wskazuje na to, że w nowej perspektywie województwo pomorskie straci ok. 40% środków. W ramach kolejnego Regionalnego Programu Operacyjnego Pomorze uzyska 1,129 mld euro i będzie to ponad 730 mln euro mniej, niż w mijającej perspektywie. Oznacza to – w skrajnym przypadku – drastyczny spadek alokacji na 1 mieszkańca z poziomu 810 euro do poziomu 482 euro. Spowoduje to konieczność znacznego zredukowania inwestycji i postawi pod znakiem zapytania realizację wielu założonych w RPS Gospodarka 2030 przedsięwzięć.
Warto tez podkreślić, że jednocześnie aż 25% całego budżetu na programy regionalne rząd planuje przeznaczyć na utworzenie rezerwy. Jest to kwota ponad 7 mld euro. Środki te nie zostały przypisane do poszczególnych RPO. Mają być one przydzielone regionom w ramach negocjowania z rządem tzw. kontraktów programowych. Zasady podziału rezerwy nie są znane i zależą od woli strony rządowej.
Proces podziału środków pomiędzy poszczególnymi programami regionalnymi jest, niestety, nacechowany brakiem transparentności. Po raz pierwszy od przystąpienia Polski do UE nie poddano otwartej dyskusji zastosowanego algorytmu podziału środków. Alokacja województwa pomorskiego w programach regionalnych dowodzi, że jest ono jednym z najbardziej poszkodowanych regionów.
***
Z pełną treścią projektu Regionalnego Programu Strategicznego w zakresie gospodarki, ryku pracy, oferty turystycznej i czasu wolnego oraz dokumentów i informacji związanych z procesem konsultacji można zapoznać się na stronie internetowej www.strategia2030.pomorskie.eu w zakładce Regionalne Programy Strategiczne.