Pod koniec kwietnia ministerstwo finansów opublikowało wieloletnie założenia makroekonomiczne na lata 2025-2029, w których przewiduje, że wzrost realnego PKB w roku 2025 wyniesie 3,7%. Czy realnie mamy jako kraj na to szanse?

Polska znalazła się w kluczowym momencie dla własnej polityki fiskalnej. Deficyt sektora finansów publicznych, według danych Ministerstwa Finansów i analiz OECD, przekroczył 6% PKB, co budzi poważne obawy nie tylko w kraju.

Jest problem

Do pogorszenia sytuacji finansów publicznych przyczyniło się kilka czynników: wysoki poziom wydatków związanych z polityką społeczną i obronną, niskie tempo konsolidacji fiskalnej po pandemii COVID-19 oraz kosztowna pomoc dla gospodarstw domowych czy przedsiębiorstw w obliczu inflacji i kryzysów energetycznych. W ostatnich latach wydatki zwiększyły się szybciej niż dochody, pomimo rekordowo wysokich wpływów z VAT i CIT. Rząd, by utrzymać tempo wzrostu gospodarczego, skupił się w dużej mierze na wspieraniu konsumpcji.

Równocześnie nie zdecydował się na drastyczne cięcia budżetowe ani podwyższenie podatków ze zrozumiałych powodów utraty głosów poparcia, szczególnie podczas permanentnego cyklu kampanii wyborczych nieprzerwanie od kilku lat. Tymczasem inwestorzy oczekują wiarygodnych sygnałów, że Polska będzie w stanie utrzymać kontrolę nad finansami publicznymi.

Zagrożenia

Rosnący dług publiczny zbliżający się do progu 60% oraz strukturalny charakter deficytu stawiają pytania o kierunek przyszłej polityki fiskalnej rządu. Wynik wyborów prezydenckich spowodował, że istnieje duże ryzyko konfliktu na linii rząd-prezydent. To w konsekwencji może utrudniać wdrożenie niezbędnych zmian fiskalnych i utrzymać impas legislacyjny. Polskie finanse są również obarczone dużym ryzykiem niepewności na światowych rynkach i w przypadku globalnego spowolnienia możemy doświadczyć spadku dochodów budżetowych przy równoczesnym utrzymaniu wydatków socjalnych, co pogorszy naszą sytuację finansową. Kluczowe znaczenie będzie mieć skuteczna konsolidacja fiskalna, poprawa efektywności wydatków oraz budowanie konsensusu politycznego wokół długoterminowych celów gospodarczych.

Perspektywy na przyszłość

W długoterminowej perspektywie Polska stoi przed koniecznością wypracowania stabilnej i zrównoważonej polityki monetarnej. Możliwe scenariusze to m.in. reforma systemu finansów publicznych takich jak uszczelnienie wydatków, uszczelnienie podatkowe w tym VAT, ograniczenie wydatków nieproduktywnych czy wprowadzenie reguł fiskalnych wzmacniających dyscyplinę budżetową. Organizacje międzynarodowe, w tym OECD i Komisja Europejska, apelują o pilne działania stabilizujące finanse publiczne. W szczególności wskazują na konieczność ograniczenia wydatków konsumpcyjnych, przeglądu efektywności programów socjalnych. Rząd polski deklaruje wolę utrzymania deficytu poniżej konstytucyjnego progu 60% PKB w zakresie zadłużenia. Jednak brak jednoznacznej strategii budzi wątpliwości wśród inwestorów oraz analityków.

Wszystkie te rozwiązania powinny być wdrażane przy zachowaniu społecznej akceptacji i troski o grupy wrażliwe. Konsensus polityczny oraz przejrzystość działań rządu będą kluczowe dla odbudowy zaufania do polityki finansowej państwa i zapewnienia stabilnego rozwoju gospodarczego Polski