Prezydent podpisał decyzję o przedłużeniu obowiązywania tzw. specustawy ukraińskiej do 4 marca 2026 roku. Ustawa przygotowana przez rząd reguluje status obywateli Ukrainy, którzy przybyli do Polski po wybuchu wojny 24 lutego 2022 r. oraz zasady ich pobytu, dostępu do świadczeń i pomocy społecznej.

Z danych Urzędu do Spraw Cudzoziemców wynika, że ważne zezwolenia na pobyt w Polsce posiada obecnie około 1,58 mln obywateli Ukrainy. W tej liczbie blisko milion osób przebywa w kraju w ramach ochrony czasowej, potwierdzonej nadaniem numeru PESEL. Zezwolenia na pobyt czasowy posiada około 479 tys. Ukraińców, a na pobyt stały lub rezydenta długoterminowego UE – około 100 tys.

Wprowadzenie zmian

Nowelizacja wprowadza szereg zmian w systemie świadczeń i pomocy. Jedną z najważniejszych jest nowe powiązanie prawa do świadczenia 800+ z aktywnością zawodową rodzica oraz nauką dziecka w polskiej szkole. Ponadto osoba ubiegająca się o świadczenie musi osiągać co najmniej połowę minimalnego wynagrodzenia. W 2025 roku będzie to 2333 zł brutto.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma co miesiąc weryfikować, czy beneficjenci pozostają aktywni zawodowo, a także sprawdzać w Straży Granicznej, czy nie opuścili Polski. Nowe przepisy przewidują również obowiązek posiadania numeru PESEL dla rodziców i dzieci, a także integrację baz danych różnych instytucji, co ma usprawnić kontrolę uprawnień oraz zapobiec nadużyciom.

Pewne formy pomocy z ograniczeniami

Część wcześniejszych form pomocy zostanie ograniczona. Do końca października 2025 r. uchodźcy z Ukrainy będą mogli być przyjmowani do ośrodków zbiorowego zakwaterowania, z wyjątkiem osób szczególnie wrażliwych. Zwiększono także minimalną liczbę mieszkańców, by uznać obiekt za ośrodek zbiorowego zakwaterowania – z 10 do 20 osób.

Wprowadzono również zmiany dotyczące zezwoleń na pobyt. Urzędnicy będą mogli częściej uchylać zezwolenia w przypadkach podania fałszywych danych, złożenia nieprawdziwych oświadczeń lub zawarcia małżeństwa w celu obejścia przepisów. Ograniczony zostanie też zakres świadczeń zdrowotnych dostępnych dla nieubezpieczonych dorosłych obywateli Ukrainy, w tym m.in. programów rehabilitacyjnych, stomatologicznych i lekowych.

Przedłużenie obowiązywania specustawy zapewnia obywatelom Ukrainy legalny pobyt w Polsce do marca 2026 roku, wprowadzając jednocześnie bardziej zintegrowane oraz kontrolowane zasady korzystania z systemu wsparcia