Rozwiązanie umowy o dożywocie i związane z nim zwrotne przeniesienie własności nieruchomości na rzecz dożywotnika stanowi istotne zagadnienie z perspektywy art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.
Rozwiązanie umowy o dożywocie i związane z nim zwrotne przeniesienie własności nieruchomości na rzecz dożywotnika stanowi istotne zagadnienie z perspektywy art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.
Zasadnicze znaczenie ma tu odpowiedź na pytanie, czy taki powrót własności należy kwalifikować jako ponowne nabycie nieruchomości, od którego należy liczyć pięcioletni termin warunkujący opodatkowanie jej późniejszego odpłatnego zbycia.
W najnowszej interpretacji z 2 marca 2026 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej przyjął, że zwrotne przeniesienie własności nieruchomości na dożywotnika należy traktować jako ponowne nabycie. W konsekwencji, jeżeli po takim odzyskaniu nieruchomości dojdzie do jej sprzedaży, pięcioletni termin z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. należy liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym rozwiązano umowę dożywocia i doszło do powrotnego przeniesienia własności.
To właśnie ten element ma kluczowe znaczenie praktyczne. Fiskus nie twierdzi, że samo rozwiązanie umowy rodzi podatek od odpłatnego zbycia. Uznaje natomiast, że odzyskanie nieruchomości jest nowym zdarzeniem prawnym po stronie właściciela. Skoro dochodzi do ponownego wejścia prawa własności do majątku podatnika, to dla potrzeb przyszłej sprzedaży „licznik” pięciu lat biegnie od początku.
Takie stanowisko należy odróżnić od utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej samej umowy dożywocia jako podstawy przeniesienia własności. W uchwale siedmiu sędziów NSA z 17 listopada 2014 r., II FPS 4/14, sąd stwierdził, że przy zbyciu nieruchomości na podstawie umowy o dożywocie nie da się określić przychodu na zasadach z art. 19 ust. 1 i 3 ustawy o PIT. Więc czym innym jest podatkowa ocena pierwotnego przeniesienia własności w ramach dożywocia, a czym innym skutki późniejszego rozwiązania tej umowy dla daty nabycia nieruchomości.
Wniosek jest dość surowy, ale jednoznaczny. Rozwiązanie umowy dożywocia nie jest jeszcze odpłatnym zbyciem, lecz może przesądzić o tym, że późniejsza sprzedaż nieruchomości będzie opodatkowana. Z perspektywy PIT odzyskanie własności nie zawsze oznacza powrót do dawnej sytuacji. Czasem oznacza rozpoczęcie biegu terminu od nowa.
