Uzyskanie orzeczenia i tytułu wykonawczego nie zawsze kończy problemy wierzyciela. Zdarza się, że dopiero po złożeniu wniosku egzekucyjnego ujawnia się przeszkoda prawna uniemożliwiająca prowadzenie egzekucji.
Uzyskanie orzeczenia i tytułu wykonawczego nie zawsze kończy problemy wierzyciela. Zdarza się, że dopiero po złożeniu wniosku egzekucyjnego ujawnia się przeszkoda prawna uniemożliwiająca prowadzenie egzekucji.
W takiej sytuacji komornik może umorzyć postępowanie i obciążyć wierzyciela opłatą. Takiego rozstrzygnięcia nie należy przyjmować bezkrytycznie.
Zgodnie z art. 30 ustawy o kosztach komorniczych, w razie oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego albo wskazania osoby niebędącej dłużnikiem komornik pobiera od wierzyciela opłatę w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia. Jest to przepis wyjątkowy, stanowiący odstępstwo od zasady, że koszty celowej egzekucji ponosi dłużnik. Nie może być stosowany automatycznie w każdym przypadku umorzenia postępowania.
Kluczowe jest rozróżnienie pomiędzy egzekucją oczywiście niecelową a egzekucją prawnie niedopuszczalną. O niecelowości można mówić wtedy, gdy wierzyciel wszczyna egzekucję mimo wiedzy, że dłużnik zapłacił należność albo że tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności. Inaczej należy ocenić sytuację, gdy egzekucja nie może być prowadzona z powodu przeszkody formalnej.
Sąd Najwyższy w uchwale z 28 stycznia 2022 r., sygn. III CZP 21/22, uznał, że artykuł 30 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych nie stanowi podstawy pobrania przez komornika sądowego opłaty egzekucyjnej od wierzyciela w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 824 § 1 pkt 2 k.p.c. ze względu na złożenie przez wierzyciela wniosku o wszczęcie postępowania egzekucyjnego po ogłoszeniu upadłości dłużnika.
Znaczenie ma też zakres czynności komornika. Jeżeli sprawa zakończyła się na etapie oceny wniosku, bez zajęć, poszukiwania majątku i innych działań egzekucyjnych, naliczenie opłaty wymaga wyraźnej podstawy ustawowej. Opłaty egzekucyjne mają charakter publicznoprawny.
Wierzyciel powinien sprawdzić podstawę naliczenia kosztów, zakres dokonanych czynności oraz uzasadnienie przyjęcia „oczywistej niecelowości”. Samo umorzenie postępowania nie oznacza obowiązku zapłaty. Postanowienie komornika można zaskarżyć do sądu w trybie art. 767 k.p.c., co do zasady w terminie tygodnia. Wierzyciele powinni znać prawa i nie godzić się na koszty bez dostatecznej podstawy prawnej
