Odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki jest jednym z najbardziej dotkliwych mechanizmów prawa podatkowego.
Odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki jest jednym z najbardziej dotkliwych mechanizmów prawa podatkowego.
W przypadku polskich spółek kapitałowych jej podstawą jest art. 116 Ordynacji podatkowej. Przepis ten pozwala organom podatkowym sięgnąć do prywatnego majątku członka zarządu, jeżeli egzekucja wobec spółki okaże się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykaże przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności.
Problem pojawia się jednak wtedy, gdy zaległość podatkowa w Polsce dotyczy spółki zagranicznej. Organy podatkowe próbowały w takich przypadkach stosować art. 116a Ordynacji podatkowej, który przewiduje odpowiedzialność członków organów zarządzających „innych osób prawnych”. Przez pewien czas w orzecznictwie przyjmowano, że pojęcie to może obejmować również zagraniczne osoby prawne. Oznaczało to realne ryzyko osobistej odpowiedzialności osób zarządzających spółkami prawa obcego za ich polskie zaległości podatkowe.
Aktualna linia Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednak korzystniejsza dla zarządzających. NSA przyjmuje, że art. 116a Ordynacji podatkowej nie może być rozszerzająco stosowany do członków organów zarządzających spółek zagranicznych. W najnowszym orzecznictwie wskazano wprost, że art. 116 i art. 116a Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania do członków zarządu spółek zagranicznych nieposiadających oddziału na terytorium Polski —wyrok NSA z 26 marca 2025 r., sygn. III FSK 1385/24. Podobne stanowisko NSA zajął wcześniej m.in. w wyroku z 19 stycznia 2024 r., sygn. III FSK 3731/21, oraz w wyroku z 29 listopada 2023 r., sygn. III FSK 3768/21.
Znaczenie tej zmiany jest praktyczne. Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich ma charakter wyjątkowy. Dlatego nie może być konstruowana przez analogię ani wykładnię rozszerzającą. Skoro ustawodawca nie wskazał jednoznacznie członków zarządów spółek zagranicznych jako podmiotów odpowiedzialnych za ich zaległości podatkowe w Polsce, organy podatkowe nie powinny samodzielnie wypełniać tej luki interpretacyjnej.
Nie oznacza to całkowitego braku ryzyk dla menedżerów spółek zagranicznych działających w Polsce. Każdy przypadek wymaga oceny struktury działalności, istnienia oddziału, statusu podatnika oraz charakteru pełnionej funkcji. Obecnie jednak dominujący kierunek NSA wzmacnia argument, że sama funkcja w organie spółki zagranicznej nie wystarcza do przeniesienia na członka zarządu odpowiedzialności za jej polskie zaległości podatkowe.
